W najbliższy weekend odbędzie się kolejna odsłona Festiwalu w Lądzie.
-Tematem tegorocznego festiwalu są „Księgi i skryptoria”. W czasach, kiedy dostęp do informacji jest łatwiejszy niż kiedykolwiek, chcemy zaproponować naszym gościom wyprawę do czasów, kiedy mądrość wieków kryła się wyłącznie na kartach ciężkich woluminów, a każdą z dziesiątek tysięcy liter musiała nakreślić inkaustem pewna ręka skryby.
Zanim w naszym życiu pojawiły się nowoczesne media, księgi były głównym (obok przekazu ustnego) źródłem wiedzy o przeszłości. Analizując ich wpływ na historię ludzkości możemy łatwo wydzielić dwa okresy. Pierwszy, rozpoczęty w momencie wynalezienia pisma, obejmował epoki kiedy ten zapis myśli ludzkiej powstawał wyłącznie jako rękopis. Jego nośnikiem mogła być gliniana tabliczka, papirus, a wreszcie arkusze pergaminu i papieru połączone grzbietem. Drugi okres rozpoczął się w XV w., kiedy spod pras drukarskich w całej Europie zaczęły spływać książki drukowane przy pomocy wymiennych czcionek. Dzięki triumfowi myśli technicznej czas potrzebny do produkcji jednego tomu zmalał raptownie, co z czasem zaowocowało olbrzymią popularyzacją książek – również wśród grup społecznych, które wcześniej nie mogły sobie pozwolić na cenny rękopis.
Skomplikowany termin „skryptorium” może być rozumiany dwojako. Określenia tego używamy zarówno w odniesieniu do specjalnego pulpitu przeznaczonego do pisania, jak i całego pomieszczenia, w którym mieścił się warsztat pisarski. Przepisywanie rękopisów było ważnym zadaniem średniowiecznych mnichów. Skryptoria z czasem zaczęły pojawiać się również przy królewskich dworach i innych instytucjach świeckich – ale to przede wszystkim pracowitości zakonników i zakonnic zawdzięczamy to, że literaturę i idee naukowe udało się przekazać z pokolenia na pokolenie, co przyczyniło się do kształtowania cywilizacji zachodniej. Warto docenić trud i poświęcenie zakonników, którzy przez stulecia, w ciszy i skupieniu przyczyniali się do zachowania dzieł myśli średniowiecznej i antycznej.
Ważnym elementem tegorocznego Festiwalu będą spotkania z autorami książek. Coś dla siebie znajdą zarówno miłośnicy literatury naukowej, dla których zaproszeni na Festiwal wykładowcy akademiccy wygłoszą swoje referaty, jak i fani literatury fabularnej, dla których przygotujemy spotkania z autorami książek dla dzieci i dorosłych. Jak co roku na gości Festiwalu czeka również moc innych atrakcji, na czele z koncertami muzyki dawnej, pokazami walk wojów i średniowiecznego rzemiosła. Wśród rzemieślników nie zabraknie pasjonatów poświęcających się dawnemu drukowi, drzeworytowi i pozyskiwaniu papieru metodami średniowiecznymi. Jesteśmy przekonani, że weekend pełen atrakcji zachęci naszych gości do wielu przyjemnych chwil z ulubioną lekturą – czytamy na stronie wydarzenia.
Program XX Ogólnopolskiego Festiwalu Kultury Słowiańskiej i Cysterskiej w Lądzie „Księgi i skryptoria”
Objaśnienie skrótów używanych w programie:
OEP – Ośrodek Edukacji Przyrodniczej w Lądzie
ZPKWW – Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu
MAP – Muzeum Archeologiczne w Poznaniu
UJ – Uniwersytet Jagielloński
UAM – Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Sobota 6.06.2026
Osada słowiańska:
10:00-18:30 – tradycyjne jadło i napitki, kramy rękodzielników, strzelanie z łuku, pokazy średniowiecznego rzemiosła, tętniące życiem obozowiska wojów (park przy OEP)
10:00-17:00 – stoisko promocyjno-edukacyjno-warsztatowe ZPKWW oraz OEP Ląd (plac przy OEP)
11:00-17:00 – słowiański plac zabaw (park przy OEP)
11:00-17:00 – archeologiczna piaskownica (park przy OEP)
11:00-13:30 – spacer historyczno-przyrodniczy na Rydlową Górę (zbiórka pod sceną)
12:00-15:00 – „Z liter księgi się składają” – archeologiczna gra terenowa (infopunkt przy OEP – ostatni start 14:30)
12:00-14:30 – turniej wojów o nagrodę Kasztelana Lądzkiego (arena)
14:00-14:45 – „Odwieczna miłość do celulozy i kleju, czyli o tym kto pożera nasze książki” – popularnonaukowy wykład przyrodniczy Martyny Mikołajczyk (sala wykładowa w OEP)
15:00-15:45 – „Przyrodnicze bajki” – teatrzyk ilustracji Kamishibai (zbiórka uczestników na holu głównym OEP)
15:00-16:00 – koncert zespołu „Maniucha i Ksawery” (scena)
16:00-16:45 – diorama łąk trzęślicowych z fragmentami starorzecza – zwiedzanie z przewodnikiem (zbiórka uczestników na holu głównym OEP)
16:00-17:00 – oficjalne powitanie gości XXII Festiwalu w Lądzie i wręczenie nagród za zwycięstwo w turnieju (scena)
17:00-18:00 – „Bitwa o Ląd” – inscenizacja walk wczesnośredniowiecznych (arena)
18:30-19:15 – koncert zespołu „Aždaja” (scena)
20:30-21:30 – koncert zespołu „Dziwoludy” (scena)
Klasztor (sobota):
10:00-18:00 – wystawy: archeologiczna „Pismo w kulturze średniowiecza” (sala wystawowa) oraz posterowe: „Śladem szarych mnichów. Klasztory cysterskie w Wielkopolsce”, „Verba Volant Scripta Manent” i „Tak było – 20 lat Festiwalu w Lądzie…” (krużganki klasztorne)
10:00-18:00 – stoiska edukacyjne Uniwersytetu Szczecińskiego, Centrum Archeologii Eksperymentalnej UAM, Pracowni Plastycznej i Konserwacji Zabytków MAP (krużganki klasztorne)
10:00-18:00 – pracownia dawnego druku, tworzenia witraży i puncowania (krużganki klasztorne)
10:00-18:00 – pojedynki na bezpieczne miecze w obozie rycerskim (park przy klasztorze)
10:00-18:00 – “Kilku wykwalifikowanych inżynierów” – architektoniczne stanowisko edukacyjne (dziedziniec za klasztorem)
10:00-18:00 – cysterskie jadło i napitki (refektarz w klasztorze)
10:00-17:00 – zwiedzanie klasztoru z przewodnikiem – o każdej pełnej godzinie (zbiórka przed furtą klasztoru)
11:30-12:30 – Agnieszka Jankowiak-Maik „Babka od histy” („Skąd wzięła się Polska?”, „W czym Chrobry był dobry?”) – spotkanie autorskie (Sala Opacka w klasztorze)
12:00-14:00 – „Małe Rękopisy – Wielkie Historie” – warsztaty kreatywne dla dzieci (galeria w klasztorze)
12:00-14:00 – „Spotkanie z muzyką dawną” dr hab. Henryk Kasperczak z Akademii Muzycznej w Poznaniu (kapitularz w klasztorze)
12:30-15:30 – wykłady popularnonaukowe (Sala Opacka w klasztorze):
WYKŁAD „Anonim tzw. Gall i jego twórczość” (prof. dr hab. Tomasz Jasiński)
WYKŁAD „Piśmiennictwo cystersów na ziemiach polskich w średniowieczu” (prof. UJ dr hab. Maciej Zdanek)
WYKŁAD „Klasztorne biblioteki i skryptoria – historia i teraźniejszość” (prof. UJ dr hab. Anna Bojęś-Białasik)
12:30-13:00 – „Kącik Bajarza” – słuchanie średniowiecznych legend w klasztornym zaciszu (krużganki klasztorne)
14:00-15:00 – „Śpiew Cystersów” – koncert muzyki m. in. z odzyskanego Collectarium lądzkiego (XII w.), Marcel Pérès & Schola Cantorum (kościół pw. NMP i św. Mikołaja Biskupa)
15:00-16:00 – „Przestrzeń w pieśni/pieśni w przestrzeni” (kościół pw. NMP i św. Mikołaja Biskupa)
15:00-16:00 – „Krucyfiks i szabla” – inscenizacja z czasów Rzeczpospolitej Szlacheckiej (ogrody klasztorne)
15:00-16:00 – warsztaty tańców dawnych i tradycyjnych – grupa „La Dame” (park przy klasztorze)
15:00-15:45 – „O mnichu, diable i największej z ksiąg” – teatrzyk pacynkowy MAP (dziedziniec za klasztorem)
15:30-16:00 – pokaz walk rycerskich (park przy klasztorze)
16:00-17:00 – Anna Brzezińska („Córki Wawelu”, „Zmierzch świata rycerzy”) – spotkanie autorskie (Sala Opacka w klasztorze)
19:00-20:30 – „Ludzie ptaki” – autorski projekt muzyczny Michała Jurkiewicza (kościół pw. NMP i św. Mikołaja Biskupa)
Niedziela 7.06.2026
Osada słowiańska:
10:00-17:00 – tradycyjne jadło i napitki, kramy rękodzielników, strzelanie z łuku, pokazy średniowiecznego rzemiosła, tętniące życiem obozowiska wojów (park przy OEP)
10:00-16:00 – stoisko promocyjno-edukacyjno-warsztatowe ZPKWW oraz OEP Ląd (plac przy OEP)
11:00-16:30 – słowiański plac zabaw (park przy OEP)
11:00-16:30 – archeologiczna piaskownica (park przy OEP)
11:00-12:30 – konkurs na rekonstrukcję stroju historycznego (scena)
12:00-15:00 – „Z liter księgi się składają” – archeologiczna gra terenowa (infopunkt przy OEP – ostatni start 14:30)
12:00-13:00 – turniej piątek – drużynowe walki wojów (arena)
12:30-14:00 – Paweł Wakuła („Jak zostałem królem. Bolesław Chrobry”, saga o Bjørnie) – warsztaty ilustratorskie dla dzieci i spotkanie autorskie (duża sala OEP)
13:00-14:00 – koncert zespołu „Lity Taler” (scena)
14:00-15:00 – finałowa bitwa wojów (arena)
14:00-14:45 – „Przyrodnicze bajki” – teatrzyk ilustracji Kamishibai (zbiórka uczestników na holu głównym OEP)
15:00-15:45 – diorama łąk trzęślicowych z fragmentami starorzecza – zwiedzanie z przewodnikiem (zbiórka uczestników na holu głównym OEP)
16:00-17:00 – koncert finałowy XXII Festiwalu w Lądzie – zespół “Małe TGD” (scena)
17:00 – oficjalne zakończenie XXII Festiwalu (scena)
Klasztor (niedziela):
10:00-16:30 – wystawy: archeologiczna „Pismo w kulturze średniowiecza” (sala wystawowa) oraz posterowe: „Śladem szarych mnichów. Klasztory cysterskie w Wielkopolsce”, „Verba Volant Scripta Manent” i „Tak było – 20 lat Festiwalu w Lądzie…” (krużganki klasztorne)
10:00-16:30 – stoiska edukacyjne Uniwersytetu Szczecińskiego, Centrum Archeologii Eksperymentalnej UAM, Pracowni Plastycznej i Konserwacji Zabytków MAP (krużganki klasztorne)
10:00-16:30 – “Kilku wykwalifikowanych inżynierów” – architektoniczne stanowisko edukacyjne (dziedziniec za klasztorem)
10:00-16:30 – pracownie dawnego druku, tworzenia witraży i puncowania (krużganki klasztorne)
10:00-16:30 – pojedynki na bezpieczne miecze w obozie rycerskim (park przy klasztorze)
10:00-16:30 – cysterskie jadło i napitki (refektarz w klasztorze)
10:00-16:00 – zwiedzanie klasztoru z przewodnikiem – o każdej pełnej godzinie (zbiórka przed furtą klasztoru)
12:00-16:00 – pracownia czerpania papieru i kaligrafii „Kalander” (dziedziniec za klasztorem)
12:00-14:00 – wykłady popularnonaukowe (Sala Opacka w klasztorze):
WYKŁAD „Biblioteka klasztoru cystersów w Lądzie na tle dziejów opactwa od XII do XIX wieku” (ks. dr Marek Babicz SDB)WYKŁAD „Dawny drzeworyt – źródło historyczne i świat wyobraźni ilustratora ksiąg. Doświadczenie warsztatu” (Tadeusz Grajpel)
12:00-14:00 – „Małe Rękopisy – Wielkie Historie” – warsztaty kreatywne dla dzieci (galeria w klasztorze)
12:30-13:00 – „Kącik Bajarza” – słuchanie średniowiecznych legend w klasztornym zaciszu (krużganki klasztorne)
12:45-13:45 – koncert zespołu „Ensemble del Passato” (kościół pw. NMP i św. Mikołaja Biskupa)
13:30-14:00 – pokaz walk rycerskich (park przy klasztorze)
13:45-14:45 – warsztaty tańców dawnych i tradycyjnych – grupa “La Dame” (park przy klasztorze)
15:00-15:45 – „O mnichu, diable i największej z ksiąg” – teatrzyk pacynkowy MAP (dziedziniec za klasztorem)
16:30 – Msza Święta (kościół pw. NMP i św. Mikołaja Biskupa)
